Maori translationEnglish translation

Te Taurawhiri I Te Reo Māori Māori Language Commission
Conference logo Conference logo

Te Tuawhitu o ngā Hui Reo o te Moana-nui-a-Kiwa
Te Reo i te Whenua Tipu

30 Pipiri - 3 Hōngongoi 2003
Te Whanga-nui-a-Tara, Aotearoa

Te Hui Reo o te Moana-nui-a-Kiwa

Read the press release.

Kei te tipu ake te arokā mō te reo i waenganui i te Māori me ngā tāngata o ngā moutere o te Moana-nui-ā-Kiwa e noho nei ki Aotearoa. Kua kitea he mea nui tā te reo hei huarahi whakaatu i te tuakiri ahurea, hei pupuri hoki i te ngākau pono me te whakarite i te āheitanga hei hapori.

He kawenga ārahi tā ngā mahi whakaora i te reo Māori i roto i ngā āhuatanga whakahou reo. Ka nui hoki ngā whiwhinga mā te tiri i ngā tauira mahi whaitake, mā ngā kōtuituinga me te mahi whakahāngai rautaki.

Ia wā, ia wā, ka whakahaerehia ngā Wānanga Reo o te Moana-nui-a-Kiwa e tētahi atu motu. Ka tū te hui reo tuawhitu o ngā mema o te Wānanga Reo o te Moana-nui-a-Kiwa ki Aotearoa i te rā 30 o Pipiri 2003.

Ko te kaupapa o te hui i tēnei tau ko te "Te Reo i te Whenua Tipu."

He Whakamārama

Te Wānanga Reo o te Moana-nui-a-Kiwa

I puta te whakaaro kia whakatūria he wānanga nā runga i te whakatāuteute o ngā rōpū reo o te Moana-nui-a-Kiwa e noho ana ki Aotearoa (i tua atu i te Māori) mō te raruraru o ō rātou ake reo me te mōhio ko ngā kaupapa e pā ana ki te mate haere o te reo Māori, e hāngai ana ki aua reo me aua iwi e noho ana ki ō rātou ake motu. Nā tēnei, i karangatia ngā māngai o ngā iwi o te Moana-nui-a-Kiwa e Te Taura Whiri i te Reo Māori ki te matapaki i aua kaupapa me te whakawhiti whakaaro mō te whakatūnga o tētahi rōpū pūmau. Ko te otinga, i tū he Wānanga Reo o te Moana-nui-a-Kiwa i te hui a Te Taura Whiri i te Reo Māori i Kirikiriroa, Aotearoa i ngā rā 21-23 o Hui-tanguru 1991.

Ko ngā iwi kei roto i tēnei Wānanga ko:

Te Hononga o Amerika - Hawaii
Tahiti
Niue
Hāmoa ki te uru
Tūwaru
Hiri - Rapanui
Wārihi me Whūtuna
Aotearoa
Kuki Airani
Tonga
Hāmoa Amerikana
Tokerau
Rotuma
Whītī

Ko ngā whāinga matua o te Wānanga;

  1. ki te whakawhiti whakaaro me ngā pārongo e pā ana ki te āhua o te pupuri me te whakatairanga i ō tātou ake reo ahakoa tuhi, ahakoa kōrero, i roto i te kainga, i ngā mahi pāpāho, i ngā tari kāwanatanga, i te ture, ā, i roto i ngā āhuatanga katoa o ia rā;
  2. ki te tiri me te whakawhitiwhiti kupu hou kua hangāia i roto i te reo o tēnā, o tēnā, mā te mau ki tētahi pātengi raraunga pātahi me ētahi atu huarahi.
  3. ki te tiri me te whakawhitiwhiti whakaaro, pārongo me ngā wheako e pā ana ki ngā huarahi mō te whakaroha kupu, tae noa ki te whakaora i ngā kupu kāore i te whakamahia me te hanga i ngā kōrero hou.
  4. ki te tiri me te whakawhitiwhiti pārongo me ngā wheako e pā ana ki ngā huarahi ako me te whakaako i roto i te reo o tēnā, o tēnā.
  5. ki te tiri me te whakawhitiwhiti whakaaro, pārongo me ngā wheako mō te whakaputa rauemi ako, whakaako hoki, pērā i te pukapuka, ngā pānui whakamārama, ngā ataata me ngā pūmanawa rorohiko, me te whakahaere i te whakamahia o aua rauemi ki roto i te reo o tēnā, o tēnā.
  6. ki te whakatairanga i ngā whāinga o te Wānanga ki ngā kāwanatanga o ngā iwi kua uru.
  7. ki te whakamōhio atu i ngā kāwanatanga o ngā iwi kua uru mai ki te āhua o ō rātou reo o te Moana-nui-a-Kiwa.

E ono ngā hui kua tū mai i te orokohanga o te wānanga i te tau 1991. Anei e whai ake:

Te tuarua4-7 o Haratua 1992Pape'ete, Tahiti
Te tuatoru15-19 o Haratua 1993Hilo, Hawaii
Te tuawhā7-11 o Here-turi-kōkā 1995Pōneke, Aotearoa
Te tuarima21-27 o Poutū-te-rangi 1998Pīra'e, Tahiti
Te tuaono27-30 o Poutū-te-rangi 2000Hanga Roa, Rapanui

Ngā whakaaturanga mō te tumatanui


30 Pipiri 2003, 7.00 karaka
Taukumekume Rangatah
Council Chambers, Te Whare Wānanga o Te Upoko o te Ika a Māui
Te Whanga-nui-a-Tara

1 Hōngongoi 2003, 7.00 karaka
Te Tangata Whai Rawa o Wēneti
Soundings Theatre, Te Papa
Te Whanga-nui-a-Tara

3 Hōngongoi 2003, 8.00 karaka
Pō Whakangahau
Student Union Building, Te Whare Wānanga o Te Upoko o te Ika a Māui
Te Whanga-nui-a-Tara

Conference sponsors logos Te Waka Toi Victoria University of Wellington Te Papa UNESCO Te Ohu Kai Moana National Library of New Zealand Te Puni Kokiri NZ Aid Auahi Kore

haere ki runga