-
He kupu mō mātou
About us
He kupu mō mātou
About us
-
Ngā mahi whakarauora
History & revitalisation
Ngā mahi whakarauora
History & revitalisation
-
Ngā mahi whakamāori
Translations
Ngā mahi whakamāori
Translations
-
Ngā kaupapa nui o te wā
News & events
Ngā kaupapa nui o te wā
News & events
-
Te whakamahere reo
Language planning
Te whakamahere reo
Language planning
-
Ngā rangahau me ngā pūrongo
Research & reports
Ngā rangahau me ngā pūrongo
Research & reports
Ngā Tohu Reo Māori 2019
He tokorua e ngākau nui ana ki te whakarauoratanga o te reo Māori, otirā, he reo rongonui o te ao waiata, ko ia te take e waiatatia ana te ngaringari o te motu ki ngā reo e rua, te reo Māori me te reo Ingarihi, koia te hunga i whakawhiwhia ki ngā tohu kairangi i te Tekau mā Ono o Ngā Tohu Reo Māori ā-Motu i tū ki Tāmaki Makaurau i te pō o te Rāmere te ono o Hakihea 2019.
“Miria te pounamu pīata ana" e hāngai pū ana tēnei whakataukī e whakaatu ana i te mahi, i te ngākau nui, ka mutu, i te māia o ō tātou toa whakaihuwaka reo Māori”, te kī a te Toihau Ahorangi Rawinia Higgins.
“He kuru pounamu, he rerehua ngā whakatutukinga e tika ana kia miria tonu, kia miria tonu kia pīata mai ai hei tino tauira o te mahi ārahi, o te mahi hāpai i te iwi. Nō mātou te hōnore i tō rātou matakite, ārahitanga hoki.”
I tēnei tau i neke atu i te kotahi rau rima tekau te nui o ngā kaupapa reo Māori i whakaingoatia mai i tēnā hapori, i tēnā rāngai hoki, me te whānui hoki o ngā momo kaupapa.
Te Tohu Huia i te Reo
Waiata Anthems | Universal Music New Zealand and Raukatauri Productions
I toa ko te puka whakaemi waiata o Hinewehi Mohi e kīia ana ko ‘Waiata Anthems’ – he mea whakanui te rua tekau tau nō te tū mai o te kaiwaiata nei ki te waiata i te ngaringari ā-motu ki te reo Māori i mua i tētahi kēmu o ngā Ōpango – i riro i a ia Te Tohu Huia Te Reo 2019.
“Nā te whakatau a Hinewehi ki te waiata i te ngaringari ki te reo Māori, koia te take e waiatatia ana te ngaringari o Aotearoa i ngā reo e rua, te reo Māori me te reo Ingarihi mai i ngā whakataetae Ōpango, ki ngā kura, ki ngā hōro matua, tae atu ki te whare pāremata i ēnei rā. Nā tēnei wahine korokoro tūī toa i panoni katoa ai a Aotearoa.”
Hei ngā rā e tū mai nei ka titiro whakamuri tātou ki te ara i para ai ki te whakarauoratanga, me te kite anō koia te wā i puta mai ai te reo Māori hei tino tohu matua o tō tātou Aotearoatanga.
“E whakaaturia ana e tēnei te ariā o ngā Waiata Ngaringari (Waiata Anthems): he kaiwaiata nō tēnā ahurea, nō tēnā ahurea e panoni ana i ā rātou waiata kia reo Māori te karawhiu”.
He mea tautoko nā Te Wānanga o Aotearoa
Te Tohu Oranga Angitu
He kaiwhakaako, he kaitātaki, he tohunga reo anō hoki a Rāhera rāua Te Waihoroi Shortland, ko ngā toa whakaihuwaka ngātahi rāua o Te Tohu Oranga Angitu.
Kua roa a Rāhera Shortland, nō Ngāpuhi, e whakaako ana i te reo Māori ki te taumata kura tuarua. Nāna tonu te wae rūmaki tuatahi i whakatū ki te kura tuarua o Auckland Girls Grammar. Ko ia te Heamana o Te Ātaarangi.
He whakamihi hoki tēnei ki a Te Waihoroi Shortland, he uri nō ngā kāwai rangatira o Ngāti Hine, i tana kaha taunaki, kaha kōrero hoki i te reo Māori, hei kaipāho, hei kaiwhakaari, hei heamana tuatahi o te hinonga whakarauora reo Māori Te Mātāwai.
“E haruru ai ngā mahi whakarauora reo Māori a Rāhera rāua ko Waihoroi Shortland i ngā whakatipuranga o Ngāi Aotearoa ā haere ake nei, haere ake nei. Kua mahi rāua i ngā mahi mā te iwi i ngā akomanga, i ngā taiwhanga poari, mai i pikitia tae atu ki te papa whakatū waewae o te kapa haka: ko te mahi hāpai i te iwi, ko te mana, koia ēnei ngā taonga ka whakarērea iho e rāua,” te kōrero a te Ahorangi Higgins.
He mea tautoko nā Te Taura Whiri i te Reo Māori